|
Uluslararası
olimpiyat komitesi Tıp komisyonunun,Doping sınıflarının ve metodlarının listesi
1-Doping sınıfları
A)Uyarıcılar
B)Narkotikler
C)Anabolik
ajanlar
D)Diüretikler
E)Pepdid
hormonları ve analogları
2-Doping Metodları
A)Kan dopingi
B)Farmakolojik ve kimyasal manipülasyon
3-Belirli sınırlamalar getirilmiş
ilaç sınıfları
A)Alkol
B)Haşhaş
C)Lokal anestezikler
D)Kortikosteroidler
E)B Blokerler
Tıp komitesinin doping tanımı Ajanların
farmakolojik sınıflarının yasaklanmasına dayanır.Bu tanım özellikle doping
amacı için üretilen bazı yeni laçlarında
yasaklanması avantajına sahiptir.
Sporda birçok
sivil insan aktiviteleri gibi ,kurallarla düzenlenmiştir.Bu kurallara
uyulmaması görülebilmektedir.Yetkili organların bunu sürekli denetlemesi
gerekir.
Yüksek düzeyli spor uğraşılarında ,kazanmak başarılı olmanın temel elemanı
olarak görülmektedir.Performansın arttırılması için ergonejik
yardım alınması bnun bir sonucudur.Performans
arttırma potansiyeli olan birçok ilaç yarışmalarda sporcular tarafından
sadece peformanslarını arttırmak amacıyla
alınmaktadırlar.Spor dünyası bu ilaç alımlarının kontrol edilmesi gerektiğine
karar vermiştir.
İlaç sınıfları ve kullanımı:
Spor otoritelerinin yasakladığı ilaçları kullanma eylemi DOPİNG olarak adlandırılır.Birçok
yetkili organın kuralları Uluslararası Olimpiyat Komitesinkilerle
uyumludur ve üç ana bölümden oluşur.
1-Doping sınıfları:Birçok ulıuslararası spor
federasyonu tarafından kullanımı yasaklanan ilaçları kapsar.
2-Doping metodları:
3-Belirlki sınırlamaların olduğu ilaç snıfı:Bu bölümdeki ilaçlar ya bazı spor dallarında
yasaklanmıştır.(Atıcılıkta alkol yasağı)veya bazı özel kontrollu
durumlarda izin verilmiştir.(Örneğin kortikosteroid
kulanımlarının bazı özel durumlarına izin vardır.)
Potansiyel zararlı yan etkileri olan birçok doping maddesinin yarışmacıların
sağlığını korumak için kontrolü kararı alınmıştır.Uluslararası olimpiyat
komitesi bu maddelerinyanlış kullanuldığında
sporcunun sağlığını tehlikeye sokabileceğinden yasaklandıklarını bildirmektedir.
Potansiyel zararlı yan etkileri olan biçok doping
maddesinin yarışmacıların sağlığını tehlikeye sokabileceğinden
yasaklandıklarını bildirmektedir.
Uluslararası olimpiyat komitesinin yasak ilaç sınıfları kimyasal ve
farmakolojik etkilerine göre belirlenmektedir.Bu tutum listede belirtilmiş
dizayn edilmiş ilaçların kullanımı oladsığonı
azaltır.Bu nedenle sporcularla değil farmakologlarla yarış söz konusudur.
Sporcular yasaklanmış maddelerin tam listesi olmadan bu yasağa nasıl
uyacaklar...Bu konuda Federasyonlar sporcuları sürekli bilgilendirmeli.Klüp
doktorları bu konuda son derece deneyimli olmalıdırlar.
Klinik gerekliliği olan yasaklanmış
ilaçlar
Narkotik analjejiklerden
bazı örnekler:
Dekstromoramid
Diamorfin Dekstropropoksifen
Morfin
Metadon
Petidin Pentozosin
.....ve ilgili maddeer
Not: Kodein,Dekstromorfan,Dihidrokodein,difenoksilat ve falkodine izin verilir
Sporcularda toplumun diğer üyeleri gibi hastalanabilirler ve normal
tedavi alma hakkına sahiptirler.Eğer doktorun ilk tedavi seçeneği tedavi
kurallarına uymuyorsa ne olacak?Bu nadir görülen bir durumdur.Uluslararası
olimpiyat komitesi bir ilacın kötüye kullanımını kontrol ederken,bu ilaçların
normal teropatik kullanımının olabildiğince az
sınırlandığını ve bunun bişr ilaç yasaklanmadan
önce hesaba katıldığını belirtmektedir.Örneğin narkotik analjjezikler
yasaklanan sınıftan biridir.Çok ağrısı olan bir hasta örneğin pethişdine ile tedavi edildiğinde kuralları ihlal etmiş
kabul edilebilir.Bu teknik olarak olası gözüksede
,uygulamada böyle değildir.Bu sporcu zaten uzun süre yarışmalara
katılamayacaktır.Gerçekte,hastasına pethidine
uygulamış bir doktor,hastasının hemen yarışa dönmesini istemez.Daha kuvvetli
analjezik gereksinimi olan sporcular kodein veya non-steroidal antiinflamatuar
ilaçları kullanabilirler.Bu ilaçların tümüne izin verilmektedir.
Yarışma dışı ilaç testleri
Bir çok yetkili organ ilaç testlerini yanlız
yarışmalarda değil yarışma dışındada uygulamaktadır.Yarışma haricinde anabolik veya maskeleyen ajanlar dışında bir yasaklanmış
ilaç saptanırsa herhangi bir yaptırım uygulanmaz.Bir yarışmacı anabolik ajanlar hariçherhangi
bir yasaklanmış lacıyarışmaya katılmayacaksa
kullanabilir.Gerçekte aşırı yarışma temposundan kaçınmak hızlı
toparlanmanın en güzel yardımcısıdır.
Tedavi Rehberi
İzin verilen ve yasaklanan maddelerden
örnekler:
Astım: İzin
verilen:Sumbutamol inhaler,terbütalin inhaler
Yasak olan:Sempatomimemikleri içerenürünler (örneğin;efedrin,
fenaterol, isoprenalin)
----------------
Öksürük:
İzin verilen;Tüm
antibiotikler,buhar ve mentol inhalasyonu,antihistaminik içeren öksürük ilaçları
Yasak olan;Semtomimetik içeren
ürünler(Örneğin fenilproponolamin)
----------------
İshal: İzin verilen;Difenksilat,loparamide,elektrolit
içeren ürünler(Misal:Dioralyte, Rehidrat
Yasak olan;Opioid içeren
ürünler(Örneğin;Morfin)
----------------
Saman Nezlesi: İzin verilen;Antihistaminikler,kortikosteroid
veya xylometrazolin içeren burun spreyleri,sodyum kromeglikad içeren göz damlaları
Yasak olan;Efedrin ve pseudoefedrin içeren ürünler.
----------------
Ağrı: İzin
verilen; aspirin,ibuprofen,metalopramid
Yasak olan;Opioid içeren
ürünler,)Örneğin;Dekstropopoksifen)
----------------
Kusma: İzin
verilen;Domperidon,metoklopramid
Kodeinin terapotik
kullanımına izin verilmez
UYARICILAR
Astım başlangıçta tedavi kurallarına uymuyormuş gibigörünen
bir hastalıktır.Astım tedavisinde en sık kullanılan adrenerjik
reseptör uyarıcıları uyarıcı doping ilaçları snıfında
yer alır.Fakat sulbutamol ve terbülataline'nin
inhalasyon yolu ile uygulamasına izin
verilmektedir.Diğer tüm adrenerjik reseptör uyarıcılarıyasaklanmıştır.Faakat
trofilkin,eminofilin,veya
kolin teofilinat ve ayrıca sodyum kromoglikad veya redekromil
sodyum kullanımı yasak değildir.Ayrıca bazı durumlarda kortikosteroidlerede
izin verilmektedir.
Bazı uyarıcı örnekleri ve ilgili
maddeler
Kafeindeki pozitif sonuç tanımı kafeininidrardaki konsantrasyonuna bağlıdır.İdrar
konsantrasyonu 12miligram/mililitreyi geçmemelidir.
Yanlızca inhale formuna izin
verilir ve kullanıldığı ilgili tıp toritesine
bildirilmelidir.
Tüm imidazol
preparatlarının topikal kullanımı (Örneğin:Oksimetazolin) kabul edilebilir.
Fenilefrinin topikal preparatlarına
(Örneğin nasal veya oftalmolojik ajanlar) izin verilmektedir.
KORTİKOSTEROİDLER
Kortikosteroidlerin anieflamatuar
özelliklerinden dolayıyaygın olarak kullanımı ve
belli yolardan kullanımının yasaklanması bu ilaçların özel olarak ele
alınmasına yol açmıştır.Uluslararası olimpiyat komitesi topikal
(kulakta,oftalmolojide,dermatolojide)inhalasyon
(astım veya allerjik rinit
için) ve lokal veya intraartiküler kullanımı hariç
,diğer kullanım şekilleri yasaklanmıştır..Sporcuya intraartiküler
veya lokal olarak kortikosteroid kullanmayı arzu
eden doktorların bunu uluslararası olimpiyat komitesi tıp komisyonuna yazılı
olarak bildirmesi gerekmektedir.Şiddetli astım ölümcül olabilir ve hızla
tedavi edilmelidir.İntravenöz intrakortizon
veya oral radnizolon gecikme olmaksızın
verilmelidir.Kortikootropin uygulaması kortikosteroidlerin oral ,intramuskular
veya inravenöz uygulamalarına eşdeğerdir.Fakat kortikootropin artık piyasada mevcut değildir.Kendisi
veya sentetik analoğu ,tetraosatrinyanlızca
adrenokortikal fonksiyonları değerlendirmede
kullanılmaktadır.
|
İlaç sınıfı
|
Yasalanmış olanlar
|
izin verilenler
(inhalasyon
yoluyla)
|
|
Kortikosteroidler
|
Tüm oral ,intramuskuler
yada intravenöz preparatlar
|
Budesonide(Pulmicort)
Beclametazon(Bektoid)
Salbutamol(Ventolin)
Terbutalin(Brikanil)
|
|
selektif beta adrenoreseptör stimulanları
|
Tüm oral depo yada intravenöz
preparatlar ve fenaterol(berotek)
|
|
|
Nonselektif beta adrenoreseptör stimulanları
|
|
|
|
Antimuskarinik
Bronkodilatörler
|
Hiç
|
İpratroryum(Atrovent)
Oksiropiyum(Oksivent)
|
|
Kromoglikat
preparatları
|
isoprenalin ile kromoglikat(İntal bileşim)
|
Kromoglikat(İntal)
|
|
Teofilin
|
Hiç
|
|
ANABOLİK
AJANLAR
Bu gurup adronerjik-anabolik streoidleri içerir ve tanımlanmış teröpatik
endikasyonları oldukça sınırlıdır.Erkeklerde anabolik stroidlerden testesteron (esterlerinden biri olarak) ve mesterelon androjen
eksikliğinin tedavisinde kullanılabilir.Ayrıca günümüzde testosteorone
,dihidrotestosteorone da halen ingilterede
lisans almamış olmasına trağmen androjen
eksikliği tedavisinde kullanulmaktadır.Androjenlerin sporda kullanımı yasaktır.Kadın sporcularda
androjenlerin kullanım endikasyonu
yoktur ve erkeklerde olduğu gibi androjen kullanan
kadınlar etkekler gibi yarışmalarda yer alamaz.
Clenbuterol Almanyada (2 adrenerjik reseptör uyarıcısı olarak
satılmaktadır.Hayvanlarda protein büyüme etkisi olduğu bilinmektedir.Bu
nedenle uyarıcı veya anabolik ajan katogorilerinde değerlendirilerek kullanımına izin
verilmektedir.
İnsan koriyonik ganodootropin
erkeklerde endojen androjenik
steroidlerinin üretim hozonı
arttırmaktadır ve egzojen testesterone
eşdeğer olarak kabul edilmektedir.Bu nedenle pepdit
hormon ve analogları sınıfına alınarak kullanımı
yasaklanmıştır.
Anabolik androjen
steroidlere örnekler
Klostebol
Fluoksimesteron
Metandiennen Metanolon
Nandrolan
Oksandrolon
Stanozolol
Testesteron
.....ve ilgili maddeler
PEPTİT HORMONLARI
VE ANALOGLARI
İnsan koriyonik ganodotropin'i
ve kortikootropin gibi .İnsan büyüme hormonu ve eritroepoitinin de kullanımı yasaklanmıştır.Doktorların
bu ilaçları yarışan sporcu hastalarında kullanmaları pek olası değildir.Fakat
sporcular bu ilaçları kendi başlarına kullanmak isteyeceklerinden doktorlar
hastalarının bu tür ilaç isteklerinin farkında olmalıdırlar.
B2 agonişstlere
bazı örnekler
Klenbuterol
Salbutamol
Terbutalin
Salmetarol
Fenaterol
....ve ilgili maddeler
DİÜRETİKLER
Diüretikler,bazen ağırlık kategorisi olan
sporlarda ,hızlı kilo kaybetmek için yanlış olarak
kullanılabilmektedirler.Ayrıca kötüye kullanılan ilaçların idrardaki kontrasyonunu azaltarak,bunların tespid
edilmesini en aza indirmek maksadı ilede
kullanılabilmektedirler.Uluslararası olimiyat
komitesi sporda hızlı kilo kaybının ilaçla yapılmasına izin vermemektedir.Bu
gibi yanlış kullanımlarda olası ciddi yan etkilerinden dolayı önemli sağlık
riskleri vardır.Bu nedenle diüretik kullanımı
yasaklanmıştır.Ağılık sınıfı olan sporlarda ,tıp omisyonunun
tartılma sırasında sporcuların idrar örneklerinden alma hakkı vardır.Bayan
sporcular yakın zamanda yarışmaya katılmayacaklardsa
,premenstru gerginlik için doktorların verdiği
hafif diüretileri kullanabilirler .Yanlızca loop diüretikleri gibi kuvvetli diüretikler,maskeliyici olarak kabul edilebilecek etki gücüne
sahiptirler.
Diüetüklere bazı örnekler
Asebutanol
Alprenonol
Atenonol
Labetolol
Mataprorol
Nadolol
Oksiprenonol Propranonol
Sotalol
....ve ilgili
maddeler.
B BLOKERLER
Medikal komisyon,hipertansiyon kontrolü,kardiyak aritmiler,anjina pektoris ve migren için
etkin alternatif ilaçları öne sürmektedir.Fiziksel aktivitenin önemli
olmadığı veya az önemli olduğu bazı sporlarda B-Blokerlerin
devam eden kötüye kullanmı,komisyonu yarışmacıları
teste tabi tutmaya yöneltmiştir.
Bunların uzun süreli yüksek kalp debisi ve geniş metabolik
substrat deposu gerektiren sporlarda kullanımı
düşük olasılıktır.
Çünki B-Blokerler prformans kapasitesini düşürecektir.Hipertansiyon
tedavisi için ACB inhşbitörleri veya kalsiyum kanal
blokerlerinin kulanmında
sınır yoktur.Benzer şekilde ,Migren tedavisinde kullanılan ergotamin veya supatripan gibi
ilaçların kullanımında sınırlama yoktur.
B-Blokerlere
bazı örnekler
Asebutanol
Alprenonol
Atenonol
Labetolol
Mataprorol
Nadolol
Oksiprenonol Propranonol
Sotalol
....ve ilgili
maddeler.
Doping kullanımında tüm sorumluluk sporcuya aittir.Çünki
doktorlar hangi ilaçları doping kapsamında olduğunu bilmeden sporcu
hastasında bu ilaçları kullanabilir.Bu nedenla
hastası sporcu olan doktorlar için her ülkede hangi ialçraın
doping kapsamına girdiğini belirten yardım hatları (Doping kontrol merkezleri)vardır.
|